Code Oranje, vechten of samenwerken...

Donderdag 25 oktober was de aftrap van Code Oranje, de beweging naar een nieuwe democratie. Een beweging die de machtsverschuiving van politici en bestuurders naar inwoners verder vorm wil geven. “Het gaat niet om gelijk krijgen, maar om serieus genomen worden”, vertelde één van de initiatiefnemers in een interview. Contact met elkaar als basis voor ontwikkeling. In de publiciteit vond ik twee aspecten onderbelicht.

De breedte: het proces van heruitvinden van de democratie, is in alle maatschappelijke domeinen gaande. Bijvoorbeeld op gebied van economie, financiën, duurzaamheid, religie, gezondheidszorg en technologie/IT(o.a. de zelflerende computer). Op al die terreinen is een tipping point in zicht of al gepasseerd. Wat is het onderliggende patroon als deze ontwikkeling in alle maatschappelijke domeinen gaande is. Wat betekent dit voor ons handelen?

De diepte: dat we ons realiseren dat bewustzijn de sleutel factor is. Dat onze maatschappelijke realiteit een afspiegeling is van onze staat van bewustzijn. Het is mijns inziens belangrijk dat we ons realiseren dat een deel van de huidige maatschappelijke spanningen voortkomt uit niet (h)erkennen van de diepte van de ontwikkelingen. Zo heeft ons koloniaal verleden heel veel opgeleverd, maar ook heel veel schade aangericht en gekost. Of leven we met een footprint alsof we 1.7 aarde tot onze beschikking hebben. De inwoners en politici in Code Oranje hebben gemeen, dat ze initiatief nemen, en bouwen aan een verbonden, duurzame gemeenschap waarin ieder gehoord wordt. Dat ze hun verantwoordelijkheid nemen. De kunst en de uitdaging is dat samen te doen, en samen de nieuwe democratie vorm te geven, te laten ontstaan. Dat is kernbewustzijn. Bij kernbewustzijn[1] neem je je verantwoordelijkheid voor de realiteit die je schept. Stap je uit de dramadriehoek van dader, slachtoffer of toeschouwer.

Wat de afgelopen jaren met Fortuyn als eerste in Nederland gebeurd is, is dat de waarschuwer die nuttige en belangrijke informatie heeft niet of onvoldoende gehoord is. Diffuus bewustzijn krijgt dan onvermijdelijk de overhand: dan geef je anderen of de omstandigheden de schuld en neem je niet de verantwoordelijkheid voor je eigen daden. De spanning loopt op als de waarschuwer gehoor krijgt, en de onderliggende spanning niet geadresseerd wordt. In landen als Turkije en de Verenigde Staten zien we wat er gebeurt als de waarschuwer ook de macht krijgt. Het spannende van de situatie in Nederland is, dat we juist in Nederland met onze traditie van koopmanschap en gedeelde strijd tegen het water een hoog ontwikkelde democratie hebben waar we weerbarstige thema’s als euthanasie, abortus, homohuwelijk opgelost hebben. De vraag is nu de onderliggende spanning en patronen te herkennen en aan te pakken. Als ergens in de wereld deze volgende stap gezet kan worden is het in Nederland.

Wat Code Oranje kansrijk maakt en onderscheidt van vernieuwers als Pim Fortuyn, is dat het een maatschappelijke beweging die al jaren gaande is, van samen bouwen in gemeenschappen zichtbaar maakt. Individuele ontwikkeling, initiatiefkracht en gemeenschapszin als motor van een ontwikkelende democratie. Nieuwe uitdagingen worden zichtbaar: hoe nemen we besluiten met elkaar? Hoe nemen we ook het tegengeluid serieus? Hoe pakken we het aan als situaties verhard zijn, en het redelijke gesprek niet meer mogelijk is? Welke vaardigheden vraagt het nieuwe gedistribueerde leiderschap? Zoals evolutionair bioloog Sahtouris het eenvoudig samenvat: “Als er veel van een soort op een klein oppervlak zijn, zijn er twee mogelijkheden. De soort gaat vechten en sterft uit. Of de soort gaat samenwerken en muteert naar een hoger niveau van bestaan. Vechten of samenwerken. Het is heel eenvoudig, maar niet makkelijk… Ik weet waar ik voor kies. En U?

Peter van der Vliet,

mede-initiatiefnemer Broedplaats Gooise Meren.

27-10-2018.

info@petervandervliet.com


[1] Bewustzijnsladder, Raaijmakers 2013.

Peter Van der Vliet